سیر روز در شب

 نوشته یوجین اونیل

به کارگردانی اکبر زنجانپور

   از۱۷ آبان ماه

 در تئاتر شهر...

      عکس:گلنوش زنجانپور  

لطفا ادامه عکسها را در ادامه مطلب ببینید...

روخواني نمايشنامه"سير روز در شب" نوشته يوجين اونيل آمريکايي در پلاتوي تمرين تئاترشهر به کارگرداني اکبر زنجان‌پور در حال انجام است.
به گزارش سايت ايران تئاتر، پرده‌ چهارم را دو نفر روخواني مي‌کند. اکبر زنجان‌پور(ادموند، پدر) و سامان دارابي(توني، پسر) که با اختلاف بر سر خاموش و روشن نگه داشتن يک لامپ بسياري از مسائل و مشکلات خانوادگي آنان آشکار مي‌شود. جيمي هم پسر بزرگتر اين خانواده است که نقش آن توسط علي تاج‌مير روخواني مي‌شود.
خانواده‌اي از هم پاشيده که در آن مادر گرفتار تزريق مرفين است. توني گرفتار بيماري سل و مرگ زودرس است و جيمي دائم‌الخمر!
اکبر زنجان‌پور ضمن خواندن مدام قطع مي‌کند تا کلمات درست ادا شده و کلمات و حس‌ها را به بازيگرانش متذکر شود. هنوز تمرين‌ها در مرحله روخواني است و بازيگران خواه‌ناخواه با نقش و کلمات به درستي آشنا نيستند. دو هفته‌اي از تمرين‌ها مي‌گذرد و به قول کارگردان فقط هفت هشت جلسه مفيد براي آشنايي با متن داشته‌اند. قرار است که همين روزها ميزانسن‌ها و حرکات اوليه مشخص شود و به تدريج به سمت تثبيت ميزانسن‌ها بروند و از ابتداي آبان ماه با وسايل صحنه‌ و از يک هفته مانده به اجرا يعني از 13 آبان ماه با نور و طراحي صحنه اجراي خود را تکميل کنند. اين نمايش قرار است‌ از 20 آبان ماه در تالار سايه اجرا شود.
اين توضيحات پس از پايان روخواني و خروج بازيگران از پلاتوي تمرين برايم داده مي‌شود. اکبر زنجان‌پور مي‌گويد که 40 سال است با متن"سير روز در شب" يوجين اونيل آشناست و در اين سال‌ها دغدغه‌ کار کردنش را داشته تا اين که از چهار ماه پيش اين فرصت را پيدا کرده که به اجراي آن فکر کند و الان هم در حال تمرين کردنش است تا به بهترين شکل ممکن آن را به صحنه بياورد. هدفش اين است که خود و بازيگرانش با بيشترين انرژي ممکن آن را اجرا کنند تا رضايت اکثريت تماشاگران را جلب کنند.
اين کارگردان ـ بازيگر هميشه دغدغه‌اش مخاطب بوده ‌و با يک نگاه حرفه‌اي و داشتن احساس مسئوليت نسبت به تماشاگر در صدد بوده است تا رضايت تماشاگران را با اجراي هر اثري جلب کند. او اصلاً خود را کارگران هنر‌ي نمي‌داند که برخي به اصطلاح خود را هنري معرفي مي‌کنند و تماشاگر برايشان مهم نيست. او نا آشنا بودن کارگردانان جوان با فضاي تئاتر کشور و عقب افتادن آن‌ها از دغدغه‌هاي تماشاگران و تقليد و ادا کردن گفته‌هاي غربيان را سه عامل اساسي دور افتادن تئاتر ما از تئاتر حرفه‌اي مي‌داند و در اين خصوص مي‌گويد:«ما بايد براي تماشاگري که پول صرف خريدن بليت مي‌کند و وقت خود را براي تماشاي تئاتر مي‌گذارد، احترام قائل شويم. کسب رضايت مخاطب يعني انجام يک کار حرفه‌اي.»
در"سير روز در شب" منوچهر شجاع(طراح صحنه) و کيوان ميرهادي(آهنگساز) همکاري مي‌کنند. البته هنوز براي طراحي صحنه هيچ اقدامي نشده و براي موسيقي هم از تلفيق آن با افکت استفاده خواهد شد.
با توجه به اکسپرسيونيستي بودن متن، از سايه روشن در طراحي نور استفاده مطلوبي مي‌شود. سايه در اجراي اين متن حرف اول را خواهد زد. زنجان‌پور در صحبت با طراح صحنه و مسئول نور، بهترين طراحي نور را ارائه خواهد کرد.
روي متن که در حال روخواني است، خط خوردگي‌هاي زيادي ديده مي‌شود. زنجان‌پور معتقد است که تمام اضافات متن را خط زده ‌و برخلاف گذشته که در متن، تکرار برخي از حرف‌ها رايج بوده، او در صدد است تا با حذف اين موارد اضافي و تکراري عيان‌تر، متن اونيل را تکرار کند.
زنجان‌پور معتقد است که در آغاز قرن بيستم به زور تلفن در نقاطي از دنيا پيدا مي‌شد اما امروز هر آدمي يک موبايل دارد که ظرف چند ثانيه مي‌تواند خود را به آفريقا، اروپا، آمريکا وصل کند. ما در ظاهر همان آدم‌ها هستيم اما در باطن ماهيت ما خيلي تغيير کرده و وسايل ارتباط جمعي دنياي ما را تغيير داده‌اند بنابراين ضرباهنگ دروني آدم‌ها هم تغيير کرده و خيلي تندتر شده است. به همين دليل در اجراي"سير روز در شب" سعي بر آن خواهد داشت تا بنا بر ضرباهنگ دروني آدم‌هاي امروز کار را در صحنه اجرا کند. اگر ديروز نويسندگان مدام به لوکيشن‌هاي ثابت و معدود مي‌پرداختند،‌ امروز نويسندگان مدام لوکيشن‌ها را تغيير مي‌دهند و به اطلاعاتي ساده در اين باره بسنده مي‌کنند.
اکبر زنجان‌پور مدام در اجراهايش به دنبال ارائه فضايي اکسپرسيونيستي بوده است. او در اجراي سه خواهر در سال 83 با نوعي نئواکسپرسيونيسم فضاي تازه‌اي را پيش روي مخاطبانش قرار داد. اما او اين بار هم بدون آن که از پيش بخواهد کاري را انجام دهد، در مسير تمرين‌ها و صحبت‌هاي لازم با طراح صحنه اجرا را به سمت آن چه بايد اتفاق بيفتد، خواهد برد. امروز تا 4 سال پيش اتفاقات تازه‌اي در دنيا به وقوع پيوسته است و نبايد خود را مثل گذشته تکرار کند.
موسيقي هم بر پايه ملودي‌هايي خواهد بود که اين ملودي با افکت تلفيق مي‌شود. چون در فضاي بيرون از خانه مدام صداي دريا، مه، طوفان که در برگيرنده موسيقي زندگي است، شنيده مي‌شود.
زنجان‌پور معتقد است که اونيل مانند سوفوکل و شکسپير در زمانه خودش سرنوشت تئاتر را رقم زده است. چنانچه سرنوشت تئاتر مدرن توسط ايبسن، چخوف، استريندبرگ، اونيل و آرتور ميلر رقم زده شده است. چنانچه که در ايران سرنوشت شعر را حافظ، سعدي و مولوي رقم زده‌اند و اگر آنان نبودند معلوم نبود که شعر چه وضعيتي در کشورمان پيدا مي‌کرد. در صورت نبودن اين نمايشنامه‌نويسان نيز معلوم نبود که چه سرنوشتي براي تئاتر دنيا رقم بخورد. اين نويسندگان در تئاتر تاثيرگذار بوده‌اند. اين‌ها چشمه‌هاي جوشاني بوده‌اند که ديگران از اين آبشخور خورده و سيراب شده و آدم‌هاي بزرگي شده‌اند.
اين کارگردان ـ بازيگر عاشق تئاتر است‌‌. بنابراين مي‌داند که رنج و سرمستي در توليد يک اثر هنري همراه هم هستند. او اميدوار است که تمرين‌ها آن قدر خوب پيش برود که بتواند يک کار درخشان را به صحنه ببر‌د.
اکبر زنجان‌پور در پرونده کاري‌اش نمايشنامه‌هايي از آنتوان چخوف، يوجين اونيل، هنريک ايبسن و آرتور ميلر را ثبت کرده است. او احترام و علاقه زيادي به اين نويسندگان بزرگ قرن نوزدهم و بيستم ميلادي دارد. سال 85 نمايش"دشمن مردم" ايبسن را در تالار اصلي اجرا کرد و از اونيل نيز در سال 77 نمايش"گوريل پشمالو" را اجرا کرده بود. او"سير روز در شب" را در ادامه"گوريل پشمالو" مي‌داند که در آن حرف تازه‌اي بيان نمي‌شود بلکه در ادامه همان حرف‌هاي اونيل است. مردي که عليه قوانين دست و پا گير و بي‌عدالتي در دنيا مي‌آشوبد. با اين ترتيب بايد منتظر بود تا زمان اجراي عمومي"سير روز در شب" فرا رسد و ما با توجه به با هنر و زيبايي شناسي زنجان‌پور ببينيم که چه چيزهايي از متن اونيل بر صحنه متجلي خواهد شد.
منبع:سایت ایران تئاتر/رضا آشفته